Toeval of niet? Staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën zegde afgelopen maandag toe extra middelen ter beschikking te stellen aan zijn fiscale opsporingsdienst FIOD-ECD, met name gericht op aan vastgoed gerelateerd witwasonderzoek.
Een dag later rukte diezelfde instantie, samen met het Openbaar Ministerie, met groot materieel uit om op ruim vijftig locaties invallen te doen wegens fraudeverdenkingen rond bepaalde vastgoedtransacties. Er werden in eerste instantie vijftien personen aanhouden, gisteren volgde een zestiende arrestatie. In totaal worden veertig personen en instanties verdacht van betrokkenheid bij het onrechtmatige verkrijgen van tientallen miljoenen euro’s.
Hoewel de vastgoedsector vaker in verband gebracht wordt met malafide praktijken, is de schok in die wereld groot. Dit keer gaat het niet alleen om zelfstandige vastgoedhandelaren die de laatste jaren in korte tijd fortuinen hebben vergaard – en aan wie voor de buitenwacht alleen al om die reden een luchtje hing. Deze omvangrijke fraudezaak raakt de professionele wereld van grote institutionele beleggers.
Drie grote bedrijven zijn betrokken: Philips, Fortis en Rabobank.
Deze concerns, zo benadrukte FIOD-ECD dinsdag, zijn zelf niet verdacht. Het gaat om individuele (ex-)personeelsleden. Snel bleek dat het niet zo maar medewerkers waren. De voormalig directeur en de huidige plaatsvervangend directeur van de vastgoedtak van Philips behoren tot de aangehouden verdachten. Ook gearresteerd werd een voormalig directeur van de grootste projectontwikkelaar van Nederland, Bouwfonds, vorig jaar door Rabobank overgenomen van ABN Amro. Net als de tweekoppige directie van het gerenommeerd ontwikkelingsbureau dat nauw met de gemeente Amsterdam samenwerkt bij de ontwikkeling van het prestigieuze kantoorgebied aan de Zuidas. De advocaten van de verdachten weigeren commentaar, hun cliënten mogen niet met de buitenwereld praten.
10 pct hogere prijs valt niet op
Wat precies de verdenkingen zijn, is nog onduidelijk. Ondanks het gebrek aan informatie is het beeld ontstaan dat de betrokken partijen in een aantal omvangrijke vastgoedtransacties geld in hun eigen zakken hebben weten te steken, waarmee de bedrijven waarvoor zij werkzaam waren gedupeerd zijn.
Een voorbeeld dat alom rondzoemt in het vastgoedwereldje is de aankoop door het Philips Pensioenfonds van de in aanbouw zijnde kantoortoren Symphony aan de Zuidas. Die wordt ontwikkeld door Bouwfonds. Het vastgoedbedrijf van Philips dat voor het pensioenfonds belegt, Philips Real Estate Investment Management (PREIM), zou het gebouw niet direct van Bouwfonds hebben aangekocht, maar van andere vennootschappen die tussen de transactie waren geschoven. Binnen korte tijd is het pand een paar keer doorverkocht. Daarbij zou een niet marktconforme – lees: veel te hoge – eindprijs zijn betaald. De profiterende tussenschakels en de hun welgezinde PREIM-directie verdeelden de buit onderling. Daarmee zijn sowieso twee partijen gedupeerd: Bouwfonds kreeg te weinig voor zijn project, het Philips Pensioenfonds betaalde te veel.
Ook het betalen van ‘retourprovisies’ aan de verantwoordelijke directeuren wordt genoemd als mogelijk fraude-instrument. De koper die teveel betaalt, beloont daarbij de verkoper met een retourprovisie. Volgens een vastgoedwetenschapper zijn dergelijke constructies eenvoudig op te tuigen en gemakkelijk vol te houden, zolang de gecreëerde meerwaarde binnen de marge van 10 procent blijft. Dat is in een markt waarin prijzen van vastgoed snel stijgen niet opvallend, en loopt bij grote projecten snel in de tientallen miljoenen.
Twee vragen zijn van belang. De eerste voor justitie: hoe is te bewijzen dat er inderdaad sprake is van strafbare feiten? De voor de hand liggende misdrijven zijn valsheid in geschrift en oplichting. Er moet hiervoor een structuur worden aangetoond van ‘listige kunstgrepen’ om jezelf ten koste van bijvoorbeeld de werkgever of de fiscus te bevoordelen.
Tweede vraag geldt voor de betrokken grote concerns: hoe kan het gebeuren dat divisiedirecteuren zo hun gang kunnen gaan buiten het zicht van hun bazen, de raad van bestuur van Philips bijvoorbeeld, of in eerste instantie de raad van beheer van het Philips Pensioenfonds?
Vorige week diende een andere fraudezaak. Een divisiedirecteur van Ballast Nedam moest zich verantwoorden voor het jarenlang opstrijken van miljoenen euro’s bij de aankoop van bedrijven. Niet de directie van het bouwbedrijf was daar achter gekomen, maar een oplettende belastinginspecteur, die een opmerkelijke aanvraag voor een fiscale vrijstelling zag binnenkomen.
Het leiden van een bedrijf, in al zijn geledingen, is gebaseerd op vertrouwen. Als dat vertrouwen op sluwe wijze wordt geschonden, rest de hoofddirectie maar één hoop: een oplettende overheid. Voor hen is het een comfortabel idee dat FIOD-ECD van het kabinet zijn slagkracht mag uitbreiden.
Bron: Bouw & Vastgoed Nieuws - vastgoedwereld.nl
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten